Rede von Freja Pfanne am Upstalsboom 2026

Treffen der Freien Friesen am Upstalsboom, 26. Mai 2026

Jugendliche aus Aurich, Ostfriesland · Rede beim Treffen am Upstalsboom, 26. Mai 2026 · Thema: Jugend in Friesland

Rede Freja Pfanne am Upstalsboom, 26. Mai 2026

Moin, mein Name ist Freja Pfanne, ich bin sechzehn Jahre alt, und ich wohne in Aurich, genauer gesagt: In Aurich-Egels! Ich bin Schülerin.

In meiner Familie sprechen meine Oma und mein Opa Plattdeutsch miteinander, aber – wie es oft so war: Mit meinem älteren Bruder, meiner Schwester und mit mir haben sie es nicht getan.

Wir wohnen im selben Haus wie unsere Großeltern und waren als kleine Kinder viel bei ihnen. Ich kann mich noch gut daran erinnern, wenn die beiden in der Küche beim Teetrinken über den Tag gesprochen haben.

So konnten meine Geschwister und ich die Sprache von klein auf bei unseren Großeltern „aufschnappen".

Theaterspielen – wie bin ich dazu gekommen?

Mein Vater war sein Leben lang Mitglied bei der Tanzgruppe des Heimatvereins in Aurich. Und auch das Theater Aurich gehört zum Heimatverein Aurich. Die Tanzleute und die Theaterleute kennen sich gut untereinander!

Dass ich, Jahre später, mit viel Liebe irgendwie in die Fußstapfen meines Vaters treten würde – das wusste ich damals natürlich noch nicht!

Zuerst war mein Bruder beim plattdeutschen Theater hier in Aurich: als Spieler auf der Bühne, und besonders als Ton- und Lichttechniker. Und so durfte ich schon als kleines Mädchen plattdeutsche Stücke sehen. Ich habe Theaterspieler von jung bis alt kennengelernt, die in ihren Rollen und Kostümen auf der Bühne standen. Und ich habe diese Menschen erlebt, wenn das Stück zu Ende war – ganz normal, ohne ihre „Rollen". All das war sehr aufregend für mich.

Und vor ungefähr drei Jahren war es so weit: Ich wurde gefragt, ob ich beim Frühjahrsstück der Auricher Theatergruppe mitspielen möchte. Ich wusste meine Freude kaum zu fassen und habe sofort zugesagt!

Das Stück war ein Musical mit Live-Musikern, die direkt neben der Bühne saßen, um zu spielen. Das Musical hatte den Namen „Der kleine Tag" und stammt aus der Feder von Hans Niehaus und Rolf Zuckowski.

Aber es kam noch besser: Wir Auricher haben das Musical als Erste überhaupt auf Plattdeutsch auf die Bühne gebracht!!! Jeder von uns Spielern hatte im Laufe des Stücks mehrere Rollen zu spielen.

Mit meinem Anfang beim Theater hätte es also „schlechter" laufen können!

In dem Musical geht es eben um DEN „kleinen Tag". Er lebt mit anderen Tagen ganz oben in einem Reich aus „Licht". Und auch der „kleine Tag" darf nur EINMAL in seinem ganzen Leben, an einem bestimmten Datum, hinunter auf die Erde reisen, zu den Menschen.

Die Tage im Lichtreich, die alle schon auf der Erde waren, erzählten dem kleinen Tag, was sie Wunder was alles auf der Erde erlebt hätten, und gaben damit kräftig an. Aber das macht den kleinen Tag nur noch neugieriger: Er kann es kaum abwarten, dass ER an der Reihe ist.

Als es dann endlich soweit ist, lässt sich der „kleine Tag" durch ein Loch aus dem „Lichtreich" auf die Erde plumpsen.

Abends, als er wieder zurück oben im Lichtreich war, erzählte er den anderen Tagen ganz fröhlich, was Schönes bei den Menschen auf der Erde geschehen war. Aber die anderen Tage fanden das alles minderwertig – ihrer Meinung nach hatte der kleine Tag überhaupt NICHTS Besonderes erlebt!!!

Ganz gemein haben sie den kleinen Tag ausgelacht, und er war darüber sehr betrübt. Aber zuletzt ging das Stück natürlich gut aus, denn:

Die „Moral von der Geschicht" war: „Jeder Tag ist etwas Besonderes!" Genau so wie bei uns Menschen: Jeder fühlt und denkt anders, und das steht niemandem zu, das zu beurteilen!! Was uns froh oder auch traurig macht, das entscheiden wir selbst!

Bei den Proben zu dem Stück habe ich gelernt, wie man Theatertexte lernt und wie die einzelnen Wörter auf Plattdeutsch korrekt ausgesprochen werden. Mir wurde beigebracht, wie man auf der Bühne läuft und steht, und auch, wie man seinen Körper „mimisch und gestisch" einsetzen kann.

Das war alles neu für mich, und ich weiß noch, wie ich meiner Mutter nach den Proben begeistert von all dem erzählt habe!

Von Probe zu Probe bin ich sicherer geworden. Und dann habe ich zum ersten Mal ganz tief in mir gespürt: Ich kann die Sprache nicht nur verstehen, ich kann sie sprechen und wirklich – FÜHLEN!

Zurzeit spreche ich eigentlich nur beim Theater Plattdeutsch. Die Sprache ist für mich irgendwie auch wie eine Rolle, die ich in einem Stück spiele. Plattdeutsch zu sprechen, fühlt sich ganz anders an als Hochdeutsch – der Rhythmus und die Melodie.

Ich bin hier mit der Sprache in Ostfriesland und meiner Familie aufgewachsen, das hier ist meine Heimat, und damit verbinde ich „Platt" auch! Ohne Platt wäre Ostfriesland nicht Ostfriesland.

Ich will nicht, dass die plattdeutsche Sprache ausstirbt – darum finde ich es so wichtig, dass noch mehr Plattdeutsch im Alltag gesprochen wird. – Vor allem von jungen Leuten, die vielleicht glauben, Platt sei nur eine Sprache für ältere Leute.

In meiner Generation hat die Jugendsprache das Sagen: Kurze Sätze und Abkürzungen – so sieht meine Sprache im Alltag aus.

Das plattdeutsche Theater ist für mich so eine Art Flucht aus dieser Welt: Dort hat jedes Wort sein Gewicht: Lebendig, ausdrucksstark und voller Charakter!

Auf der Bühne kann ich zeigen, dass Platt nicht überholt ist, denn: Plattdeutsch kann ALLE Gefühle tragen – von der größten Liebe bis hin zur tiefsten Traurigkeit!

Platt kann Komödie UND Tragödie – manchmal denke ich, vielleicht sogar noch eine Spur besser als auf Hochdeutsch!

Und: Wenn dann nur ein Mensch im Publikum sitzt und denkt: „Das will ich auch lernen!" – dann haben die Bühnen ihren Job gut gemacht: ihre Zuschauer gut unterhalten – und die Sprache weitergegeben.

Denn: Wenn wir die Sprache nicht weitertragen, stirbt ein Stück Ostfriesland – mit ihr!!!

Bevor ich nun zum Ende meiner Gedanken komme, möchte ich noch ein Motto aus dem Plattdeutschbüro der Ostfriesischen Landschaft hier am Upstalsboom hinterlassen:

„Tun lehrt – jeder kann etwas tun!"

Mit der digitalen App „Plattino" vom Plattdeutschbüro ist es heute ganz einfach, Platt zu lernen: Ganz bequem von zu Hause und umsonst. Plattino herunterladen kostet nichts, diese App ist immer dicht bei uns auf dem Handy, wie ein guter Freund!

Plattino ist „Sofa-, Garten- und Schlafzimmer-kompatibel": Es gibt also KEINE Ausrede mehr!

Zurzeit gibt es auf der Welt rund siebentausend (7000) Minderheitensprachen, Plattdeutsch ist EINE davon. Die UNESCO geht davon aus, dass alle vierzehn Tage EINE Sprache auf der Erde ausstirbt. Tja, so sieht es leider aus!

Apropos Erde … und unser „kleiner Tag", von dem ich gerade erzählt habe: Er wusste nicht, was ihn auf der Erde erwartet, aber er war neugierig und hinterher sehr froh über all das, was er erlebt hat.

Ihm gegenüber haben wir Menschen einen ganz großen Vorteil: Wir müssen uns nicht durch ein Loch aus dem „Lichtreich" auf die Erde plumpsen lassen: Wir SIND schon hier!

Wir müssen nur weiter Platt sprechen – mit jedem, der es kann und der es lernen will! Wir müssen weiterhin gute Theaterstücke auf die Bühne bringen – und anschauen – und vielleicht so ab und zu die App „Plattino" auf dem ein oder anderen Handy installieren.

„Tun lehrt – jeder kann etwas tun!"

Ich bedanke mich von Herzen, dass Sie mir zugehört haben!

Taspraak fan Freja Pfanne by de Upstalsbeam, 26. maaie 2026

Moin, myn namme is Freja Pfanne, ik bin sechtjin jier âld, en ik wenje yn Aurich, krekter sein: yn Aurich-Egels! Ik bin skoalbern.

Yn myn famylje prate myn beppe en myn pake Platdútsk mei-inoar, mar – sa't it faak gie: mei myn âldere broer, myn suster en mei my hawwe se dat net dien.

Wy wenje yn itselde hûs as ús pake en beppe en wiene as lytse bern in protte by harren. Ik kin my noch goed yn 't sin bringe hoe't de beiden yn 'e keuken ûnder it teedrinken oer de dei pratten.

Sa koene myn broer en suster en ik de taal fan jongs ôf oan by ús pake en beppe „opfange".

Toaniel spylje – hoe bin ik dêrta kommen?

Myn heit wie syn libben lang lid by de dûnsgroep fan 'e Heimatverein yn Aurich. En ek it Theater Aurich heart by de Heimatverein Aurich. De dûnsers en de toanielminsken kenne inoar goed!

Dat ik, jierren letter, mei in protte leafde op ien of oare wize yn 'e fuotleasten fan myn heit stappe soe – dat wist ik doe fansels noch net!

Earst wie myn broer by it platdútske toaniel hjir yn Aurich: as spiler op it poadium, en benammen as lûd- en ljochttechnikus. En sa mocht ik al as lyts famke platdútske stikken sjen. Ik haw toanielspilers fan jong oant âld kennenleard, dy't yn harren rollen en kostúms op it poadium stiene. En ik haw dy minsken belibbe as it stik dien wie – hiel gewoan, sûnder harren „rollen". Dat alles wie tige spannend foar my.

En sa'n trije jier lyn wie it safier: my waard frege oft ik mei spylje woe by it maitiidsstik fan 'e Aurycher toanielgroep. Ik wist myn blydskip amper yn betwang te hâlden en haw fuortendaliks tasein!

It stik wie in musical mei live-muzikanten, dy't krekt njonken it poadium sieten te spyljen. De musical hjitte „De lytse Dei" en is fan 'e hân fan Hans Niehaus en Rolf Zuckowski.

Mar it waard noch better: wy Aurychers hawwe de musical as alderearsten op Platdútsk op it poadium brocht!!! Elk fan ús spilers hie yn 'e rin fan it stik ferskate rollen te spyljen.

Mei myn begjin by it toaniel hie it dus „minder" rinne kinnen!

Yn 'e musical giet it om DE „lytse Dei". Hy wennet mei oare dagen hielendal boppe yn in ryk fan „ljocht". En ek de „lytse Dei" mei mar ÍENRIS yn syn hiele libben, op in beskate datum, omleech reizgje nei de ierde, nei de minsken.

De dagen yn it Ljochtryk, dy't allegear al op 'e ierde west hiene, fertelden de lytse Dei wat se al wûnder wat allegearre op 'e ierde belibbe hiene, en pochten dêrmei flink op. Mar dat makket de lytse Dei allinnich noch nijsgjirriger: hy kin amper ôfwachtsje dat HY oan bar is.

As it dan einlik safier is, lit de „lytse Dei" him troch in gat út it „Ljochtryk" op 'e ierde falle.

Jûns, doe't er wer werom wie boppe yn it Ljochtryk, fertelde er de oare dagen hiel fleurich wat moais der by de minsken op 'e ierde bard wie. Mar de oare dagen fûnen dat allegear neat – neffens harren hie de lytse Dei hielendal NEAT bysûnders belibbe!!!

Hiel gemien hawwe se de lytse Dei útlake, en hy wie dêr tige bedroefd om. Mar úteinlik rûn it stik fansels goed ôf, want:

De „moraal fan it ferhaal" wie: „Eltse dei is wat bysûnders!" Krekt sa as by ús minsken: elkenien fielt en tinkt oars, en it komt nimmen ta dêroer te oardieljen!! Wat ús bliid of ek tryst makket, dat beslute wy sels!

By de repetysjes foar it stik haw ik leard hoe't men toanielteksten leart en hoe't de losse wurden yn it Platdútsk korrekt útsprutsen wurde. My waard byleard hoe't men op it poadium rint en stiet, en ek hoe't men syn lichem „mimysk en gestysk" ynsette kin.

Dat wie allegear nij foar my, en ik wit noch hoe't ik myn mem nei de repetysjes entûsjast oer dat alles ferteld haw!

Fan repetysje op repetysje bin ik wisser wurden. En doe haw ik foar it earst hiel djip yn mysels field: ik kin de taal net allinnich ferstean, ik kin har prate en echt – FIELE!

Op it stuit praat ik eins allinnich by it toaniel Platdútsk. De taal is foar my ek op ien of oare wize as in rol dy't ik yn in stik spylje. Platdútsk prate fielt hiel oars as Heechdútsk – it ritme en de meldij.

Ik bin hjir mei de taal yn East-Fryslân en myn famylje opgroeid, dit hjir is myn thús, en dêrmei ferbyn ik „Plat" ek! Sûnder Plat soe East-Fryslân net East-Fryslân wêze.

Ik wol net dat de platdútske taal útstjert – dêrom fyn ik it sa wichtich dat der noch mear Platdútsk yn it deistich libben praat wurdt. – Benammen troch jonge minsken, dy't faaks tinke dat Plat allinnich in taal foar âldere minsken is.

Yn myn generaasje hat de jongereintaal it foar it sizzen: koarte sinnen en ôfkoartingen – sa sjocht myn taal yn it deistich libben derút.

It platdútske toaniel is foar my in soarte fan flecht út dizze wrâld: dêr hat elk wurd syn gewicht: libben, krêftich útdrukt en fol karakter!

Op it poadium kin ik sjen litte dat Plat net efterhelle is, want: Platdútsk kin ALLE gefoelens drage – fan 'e grutste leafde oant en mei it djipste fertriet!

Plat kin komeedzje ÉN trageedzje – soms tink ik, miskien sels noch in tikje better as op Heechdútsk!

En: as der dan mar ien minske yn it publyk sit en tinkt: „Dat wol ik ek leare!" – dan hawwe de poadia harren wurk goed dien: harren taskôgers goed fermakke – en de taal trochjûn.

Want: as wy de taal net trochdrage, stjert in stik East-Fryslân – mei har!!!

Foardat ik no oan 'e ein fan myn gedachten kom, wol ik noch in motto fan it Platdútsk-buro fan 'e Eastfryske Lânskip hjir by de Upstalsbeam efterlitte:

„Dwaan leart – elkenien kin wat dwaan!"

Mei de digitale app „Plattino" fan it Platdútsk-buro is it hjoed-de-dei hiel ienfâldich om Plat te learen: hiel maklik fan thús út en fergees. Plattino delhelje kostet neat, dizze app is altyd ticht by ús op 'e mobyl, as in goeie freon!

Plattino is „bank-, tún- en sliepkeamer-kompatibel": der is dus GJIN smoes mear!

Op it stuit binne der op 'e wrâld sa'n santúzen (7000) minderheidstalen, Platdútsk is IEN dêrfan. De UNESCO giet derfan út dat alle fjirtjin dagen IEN taal op 'e ierde útstjert. Tsja, sa sjocht it spitigernôch út!

Apropos ierde … en ús „lytse Dei", dêr't ik krekt oer ferteld haw: hy wist net wat him op 'e ierde te wachtsjen stie, mar hy wie nijsgjirrich en achternei tige bliid mei alles wat er belibbe hat.

Tsjinoer him hawwe wy minsken in hiel grut foardiel: wy hoege ús net troch in gat út it „Ljochtryk" op 'e ierde falle te litten: wy BINNE al hjir!

Wy hoege allinnich fierder Plat te praten – mei elkenien dy't it kin en dy't it leare wol! Wy moatte trochgean mei goeie toanielstikken op it poadium te bringen – en te besjen – en miskien sa no en dan de app „Plattino" op de iene of oare mobyl ynstallearje.

„Dwaan leart – elkenien kin wat dwaan!"

Ik tankje jo fan herten dat jo nei my harke hawwe!